Бидний сэтгэлгээ болон төсөөлөл дүрэм журамд баригддаггүй учраас ямар нэгэн шинэ санаануудыг бий болгохдоо хиймэл оюуныг давж гардаг. Үүнээс гадна, тэр шинэ санаанууд нь шийдвэр гаргалтад идэвхтэй нөлөөлөх ба гаргасан шийдвэрүүд нь амьдралд нь түүнтэй ямар нэгэн замаар холбогдох шинэ зүйлсийг татдаг. Өөрөөр хэлбэл нэгэн хэвийн, тогтсон хүрээн дотор сэтгэж байвал амьдрал мөн тийм нэгэн хэвийн үргэлжилнэ гэсэн үг. Хүний амьдрал тэгш хэмт бус динамик. Энэ утгаараа, хүний амьдрал эсвэл ерөөс хүн өөрөө гайхамшигтай бөгөөд амьтадаас ялгарах гол онцлог нь энэ гэхэд бараг болно.

Харин хиймэл оюун дүрэм журамд захирагддаг тул өөрт байгаа мэдээллээ ашиглан шинэ зүйл бүтээх гэж оролддог. Тэгэхдээ бас хүний оролцоотойгоор буюу гаднаас мэдээлэл авч тушаалын дагуу гүйцэтгэдэг. Гэсэн ч гаргах шийдвэрүүд нь хангалттай шинэлэг (оригинал) болж чаддаггүй учраас тухайн хиймэл оюуныг ашиглаж буй хүн сэтгэл дундуур үлддэг. Сэтгэл нь ханаж өгдөггүй шалтгаан нь хүн төрөхөөс шинэ зүйлийг эрэлхийлдэг араншинтай байдагтай холбоотой. Хүн үргэлж шинэ зүйлээр өөрийн мэдэлгүй ангаж цангаж явдаг гэсэн үг - тархиндаа шинэ зүйл нэвтрүүлэхгүй бол тархи нь өмхийрч муудах гээд байгаа мэт мэдрэмж төрдөг аж. Шинэ мэдлэг, шинэ туршлага, шинэ харилцаа, шинэ санаа, шинэ сэтгэгдэл - Аварга том нийгмийн сүлжээний (зөвхөн интернэт бус) зогсолтгүй мэдээлэл солилцох сувгуудын тэр урсгалд ороод явах нь хүн болгонд ямар нэг хэмжээгээр боломжуудыг бий болгох ба тухайн нийгмийнхээ төлөө ямар нэгэн зүйл хийж бүтээх нь амьдралын утга учир тэр болно.

Тэгэхээр хиймэл оюун шинэ зүйл биш харин автоматжуулалт. Шинэ зүйл сэтгэл хөдлөлөөс бий болдог. Тэр тусмаа сөрөг сэтгэл хөдлөл. Шинэ зүйл бий болох шалтгаан нь уур бухимдал, жигшил зэвүүцэл, стресс байдаг. Амар амгалан, тайвшрал, аз жаргал юу ч бүтээдэггүй - Зориуд шинэ сорилтуудыг бий болгохгүй бол хүний амьдрал утгагүй болж хувирдаг. Ингэхэд, уур бухимдал их сонирхолтой зүйл: Хүн шалтгаангүй бухимдахгүй, бухимдал бол сэтгэлгээнд үүсч буй "хувьсгал" буюу "задрал" - Ямар нэгэн өрнөл бий болохын цондон гэхэд болно. Гэтэл амьдрал бол өрнөл. Харин өрнөл нь зүгээр л аж төрөхийн нэр биш юм. Сорилтын тухайд бол зүгээр л уулын орой руу зорилгогүй чулуу зөөх шууд утгаараа биш, харин тэгснээр өөрийн шинэ хувилбарыг бий болгох (шинэ эд эсүүд, нейронуудыг төрүүлэх), хуучирсан сул дорой эд эсүүдээ устгах нь зорилго - Үүнийг өөрийгөө тарчлаан байж хэрэгжүүлдэг нь харин харамсалтай. Чулуу ч яахав байрнаасаа хөдлөнө, тэр гол нь биш. Үүнээс дүгнэхэд хиймэл оюун хэзээ ч хөгжихгүй. Сэтгэл хөдлөл байхгүй учраас зүдрэхгүй. Нэгэнт зүдрэхгүй учраас тэр хөгжихгүй. Хөгждөггүй учраас түүнтэй ярих сэдэв байхгүй, харин аливааг бүтээх багаж хэрэгсэл төдийхнөөр ашиглаж боломжтой.

Хиймэл оюун боловсронгүй тооны машин. Ингэж хэлэхээс өөр арга байхгүй - Суурь нь транзистор, ажиллагаа нь тоон систем, мэдээлэл авах эх сурвалж нь өгөгдөл. Соёлын талаар ойлголт байхгүй, маргавал өнөөгийн тогтолцооны зарчим дээр очоод зогсоно. Ийм "хөлдүү" учраас тэр зүгээр л мэдлэгийн бааз, мэдээлэл боловсруулах генератор.

Чатбот: Аль нь ч болно. Латинаар уншиж чадах хүмүүст зориулаад Google, Apple гээд бичих нь зөв, харин зөвхөн кириллээр уншдаг хүмүүст зориулаад Гүүгл, Аппл гээд бичиж болно. Аль алинаар Гүүгл (Google), Аппл (Apple) гэж бичиж бас болно. Жишээ: "Гүүгл (Google) компани өнөөдөр шинэ үйлчилгээ танилцууллаа." гээд цааш "Гүүгл-ийн төлөөлөгч хэлэхдээ..." гэх мэт.

Би: "Гүүгл-ийн" гэхгүйгээр шууд "Гүүглийн" гэж бичих болно биз дээ?

Чатбот: Тийм, "Гүүглийн" гэж шууд холбоод бичих нь зөв. "Гугла" гэж оросууд бичдэг шиг.

Би: "Гүүгл (Google) компани..." гээд дараагийн өгүүлбэрүүд "Гүүгл компани..." гээд явчих юм байна тийм үү?"

Чатбот: Яаг тийм. Эхлээд "Гүүгл (Google) компани өнөөдөр шинэ үйлчилгээ танилцууллаа." дараагийн өгүүлбэр нь "Гүүглийн төлөөлөгч хэлэхдээ..."

Би: Хэрэв "Гүүгл (Google)-д ажилд оров." эсвэл "Гүүглд (Google) ажилд оров", аль нь зөв бэ?

Чатбот: Зөв хувилбар: "Гүүглд (Google) ажилд оров".

Би: Хүний нэрний тухайд?

Чатбот: "John - Жон, Mary - Мэри, Alexander - Александр"

Би: Тэгвэл IQ-г яаж бичих үү? "Айкю" гэж болох уу?

Чатбот: "IQ"-ийн тухайд бол брэнд болон хүний нэрнээс арай өөр. Жишээ: "Тэр хүний IQ 100 байна." гэх нь зөв, харин "Тэр хүний айкю 100 байна." гэвэл буруу. Эсвэл тайлбарлах байдлаар "Түүний оюуны коэффициент (IQ) 100 байна." гэж болно.

Би: Англи үгнүүдийг хаалт дотор, харин монголчилсон кирилл үгнүүдийг гадна талд нь бичиж баймаар байна.

Чатбот: Англи үгний товчлолыг кирилл рүү хөрвүүлэхгүйгээр хэрэглэж болно.

Би: Монгол өгүүлбэрт англи үг оруулж болох хэрнээ англи өгүүлбэрт монгол үг оруулж болдоггүй хэрэг үү? Ийм хоёр нүүртэй юу? Жишээ нь, "Би USA явчихаад ирсэн" гэх болж байна уу? эсвэл "Today Mongolian ТЕГ stormed the building" гэх юмуу?

Чатбот: Тийм ээ, хоёр нүүр гаргаж байгаа мэт боловч хүмүүс тэгж бичих болсон.

Би: Зарчмын хувьд буруу гэж бодож байна. Хүмүүс тэгж бичих болсон нь хамаагүй байх.

Чатбот: Монгол өгүүлбэрт англи үг оруулах нь зөв болох шалтгаан нь монгол хэл өөрөө кирилл үсэгт үндэслэсэн, гэхдээ шууд латин үсэг хэрэглэж болно гэдэг нь зөвшөөрөгдсөн. Учир нь гадны нэр томъёо, товчлол, шинжлэх ухаан, технологийн үгсийг монгол хэл рүү орчуулж бүрэн дамжуулах боломжгүй эсвэл орчуулбал ойлгомжгүй болдог. Жишээ: IQ, Google, Wi-Fi. Монгол уншигч латин үсэгтэй үгийг таньж унших чадвартай, өгүүлбэрийн утга алдагдахгүй. Жишээ: “Би өнөөдөр IQ тест өглөө.” гэвэл энэ нь утга ойлгомжтой, зөв бичгийн дүрэмд харшлахгүй.

Би: Латинаар уншиж чаддаггүй хүн яах болж байна? Монгол улсын албан ёсны хэл монгол хэл, бичиг нь кирилл.

Чатбот: Бие даасан, өдөр тутмын яриа болон цахим орчинд латин үг оруулж болно. Албан ёсны бичиг баримт, сургалтын материалд латин үг оруулах нь алдаа; зөвхөн кирилл бичгээр тайлбарласан хэлбэр хэрэглэх ёстой.

Би: Миний хэлэх гээд байгаа санаа бол монгол өгүүлбэрт латин үсэгтэй англи үг хэрэглэх нь буруу. Хэрэглэх шаардлага гарвал хаалт дотор оруулбал зохино.

Чатбот: Аха, одоо ойлголоо! Тийм, яг энэ нь хамгийн логик, зарчмын хувьд зөв байр суурь юм. Тэгвэл зарчим нь ийм: Буруу жишээ бол "Би өнөөдөр IQ тест өглөө. (ихэнх нас ахисан, латин үсэгт дасалгүй хүн ойлгохгүй)", зөв хувилбар: "Би өнөөдөр оюуны коэффициент (IQ) тест өглөө." Ингэснээр кирилл уншигч ойлгоно (оюуны коэффициент).

Би: "ChatGPT"-ийг Чат-жипити гэвэл ямар байна?

Чатбот: Тийм, хэрвээ латин үсэгтэй ChatGPT-ийг кириллээр унших гэж оролдвол “Чат-жипити” болж уншигдана. Гэхдээ анхаарах зүйл: энэ бол зөв бичгийн хувилбар биш, харин зөвхөн дуудлага дээр тулгуурласан кирилл хөрвүүлэг.

Би: Монгол хэлний дүрмэнд гадаад үгийг хэрхэн хэрэглэх тухай юу гэж заасан байдаг юм бол?

Чатбот: Гадаад хэлнээс орж ирсэн үгс жишээлбэл: мотор, феодал, трест, трактор, большевик, артель гэх мэтээр хөрвүүлсэн байдаг.

Би: "Chatbot"-ыг Чатбот гэж болох байх, харин "IQ"-г?

Чатбот: Оюуны коэффициент (IQ). Жишээ: “Би өнөөдөр оюуны коэффициент (IQ) тест өглөө.

Би: Дараагийн өгүүлбэрт "оюуны коэффициент..." гээд цааш явах уу?

Чатбот: Тийм, "Миний оюуны коэффициент 105 гарсан" гэх мэт.

Би: Латин үсэг огт хэрэглэхгүй бичих хэрэгтэй байна. Товчлуур (keyboard) дээрх хэлийг байнга солих төвөгтэй юм.

Чатбот: Тэгвэл зарчим нь энгийн: Монгол өгүүлбэрт бүх үгийг кириллээр бичнэ, латин үсэг, англи үг огт ашиглахгүй. IQ → оюуны коэффициент, chatbot → чатбот, Wi-Fi → утасгүй сүлжээ, Google → Гүүгл, CPU → төв процессор, DNA → ДНХ. Тэгэхээр өгүүлбэрийн жишээ, англиар "I took an IQ test.", Монгол хэлээр "Би оюуны коэффициентийн тест өглөө."

Би: Эдгээр үгсийг товчилбол?

Чатбот: Оюуны коэффициент (IQ) → ОК, төв процессор (CPU) → ТП, утасгүй сүлжээ (Wi-Fi) → УС, Глобаль байршлын систем (GPS) → ГБС.

Би: Тийм, ингэж ярьж бичиж сурах нь зөв. Эхлээд эвгүй байна, дараа нь дасна.

Чатбот: Тийм, яг үнэн! Зарчим энгийн: латин үсэг огт хэрэглэхгүй, бүх үгийг кириллээр бичиж, ойлгомжтой тайлбарлах. Бид өдөр тутмын ярилцлагадаа ингэж хэвшвэл аажмаар танигдсан нэр томъёо, товчилолын кирилл хувилбарууд дасал болох юм. Жишээ: Оюуны коэффициент (ОК) → “би ОК тест өглөө” ДНХ → “ДНХ-г шинжиллээ” ТП (төв процессор) → “Компьютерын ТП өгөгдлийг боловсруулна” Энэ арга нь монгол хэлний албан ёсны дүрэмд нийцэх, бүх насныханд ойлгомжтой, хүртээмжтэй.

Би: Баярлалаа.

Чатбот: Зөв ойлгож, хэлний зарчмыг нарийвчлан авч үзсэнд баяр хүргэе! :)