Демокрит

Аз жаргал бол эрүүл мэндийн бүтээгдэхүүн. Тиймээс бие махбодоо өвчлүүлэхгүйн тулд маш их хичээн амьдрах хэрэгтэй.

С.Смайлс

Аз жаргалд хүрэх эхний шат эрүүл мэнд, дараагийнх нь ажил хөдөлмөр.

Сократ

Аливаа зүйлийг хэтрүүлж хэрэггүй:

• Ууж битгий хэтрүүл
• Унтаж битгий хэтрүүл
• Уурлаж битгий хэтрүүл

гэсэн жишгээр амьдарвал залуугаараа байна.

Г.Хайдав

Хорлох гэмийг бусдаас эрэвч хорлогдох үйл мөн өөрт буй

Ноён хутагт Д.Данзанравжаа

Амьдарна гэдэг амьсгалахын нэр биш, ажиллаж бүтээхийн нэр юм. Сайхан амьдрахын тулд бид үргэлж өөртэйгөө тэмцэн ялж байх ёстой.

Ж.Ж.Руссо

Амьдрал богинохон, түүнийг сайхан өнгөрөөх хэрэгтэй.

А.П.Чехов

Амьдрал бол уул юм. Бид удаан авирч, түргэн урууддаг.

Ги де Мопассан

Амьдрал бүхнийг тэнцүүлдэг бол үхэл авьяастныг тодруулдаг. Амьдралыг аз жаргалтай өнгөрүүлэхийн тулд дуртай ажлаа хийх хэрэгтэй. Тэгвэл чамд өөрийгөө жаргалтай байна уу, үгүй юу гэдгийг бодох зав гарахгүй.

Ж.Бернард Шоу

Амьдралд бий болгосон энэ их эд хөрөнгийг би өөртэйгөө цуг авч явж чадахгүй. Зөвхөн хайртай хүмүүсээс минь надад үлдээсэн тэр сайхан дурсамжуудыг авч явж чадна. Би амьдралаа эргэн харахад олж болох бүх зүйл, нэр хүнд, эд баялгийг олсон боловч бүх зүйлээ алдсан байлаа. Тэр нь юугаар ч сольшгүй, юугаар ч үнэлшгүй эрүүл мэнд минь.

С.Жовс

Амьдралд бэлэн юм байхгүй, цөмийг нь хүчилж, тэмцэж байж олох хэрэгтэй. Чухам үүнд л амьд явахын сайхан, амьдралын сайхан оршдог.

Ч.Лодойдамба

Амьдралын төлөө тулаан бол артерийн судсыг цэвэр байлгахын төлөө, органик биш эрдсүүдийн эсрэг тулаан юм.

Х.Хейне

Амьдралын гашуун амтыг мэдрээгүй хүн түүний чихэрлэг сайхан амтыг мэддэггүй.

Герман ардын зүйр үг

Эрүүл амьдрах ухаан бол зовлон бэрхшээлийг даван туулах билэг ухааны нэгээхэн хэсэг юм.

Б.Намтай /Анагаах ухааны доктор, профессор/

Амьдралын шимийг зөвхөн өвчин зовлонгүй бол амсаж чадах учраас хүн бүхэн эрүүл мэндийнхээ талаар санаа тавих ёстой.

Л.Н.Толстой

Бусдыг дийлдэг хүнийг хүчтэй, өөрийгөө дийлдэг хүнийг ухаантай гэдэг.

Күнз

Эм тариа биеийг эмчилдэггүй, харин өөрийгөө эмчлэх боломжийг таны биед олгодог.

П.Анужин

Бид амьдралд маш бага зүйлийг ойлгож мэдэрдэг. Зөвхөн ихийг ойлгож мэдэрсэн хүмүүст л аз жаргал заяадаг.

И.А.Бунин

Бид бие эрхтэнээ гамнахгүй мөртөө унаа машинаа илүү хайрладаг.

А.А.Микулин /Зөвлөлтийн нисэх онгоц зохион бүтээгч /

Бидний аз жаргалын 99% нь эрүүл мэндээс шалтгаалдаг.

Артур Шопенхауэр

Биеийн тэнхээг сэтгэлийн тэнхээ өргөнө.

Хиппократэс

Бие эрүүл, сэтгэл санаа тайван, билэг авьяасаа хөгжүүлэн ашиглаж чадаж байгаа хүнийг аз жаргалтай хүн гэж үзэж болох юм.

Фалес /Эртний Грекийн философич /

Бие эрүүл чийрэг хүн аагим халууныг ч, өлсгөлөн явахыг ч тэвчиж чадна. Сэтгэл санаагаар эрүүл хүн уур хилэн, уй гуниг, баяр хөөр, бусад мэдрэмжээ ч давж гарна.

Эпиктет /Эртний Грекийн философич/

Бие сэтгэлийн хооронд нарийн холбоо бий. Тайвшралыг үл олон хэрэн хэсүүчлэх сэтгэлээ дуудан бие дээрээ төвлөрүүлэхийг бясалгалаар дасгалжуулна.

Дээрхийн гэгээнтэн Данзанжамц

Биеийн жаргал эрүүл мэндэд, ухааны жаргал мэдлэгт.

Мольер

Бодлоо хяна: Тэр таны үг болно.
Үгээ хяна: Тэр таны үйлдэл болно.
Үйлдлээ хяна: Тэр таны зуршил болно.
Зуршлаа хяна: Тэр таны зан чанар болно.
Зан чанараа хяна: Тэр таны хувь тавилан болно.

Франк Жексон (Оутлоу) /Америкийн бизнесмэн/

Урлаг соёл ухаан муутайдаа тэр биш, асуудлын гол нь урлаг соёлын үнэний тухай ойлголт өөр. Тэд сэтгэлийн хөдөлгөөнөөр үнэнийг тогтоодог. Харин шинжлэх ухааны хувьд бусдын харах өнцөг огт сонин биш.

Шинжлэх ухааны маргаан туршилтаар төгсдөг бол урлаг соёлын маргаан дуусашгүй. Гэр бүлийн маргаанд ялагч байдаггүйтэй адил урлаг соёлд зөв буруу байдаггүй. Тийм учраас шинжлэх ухааны хөдлөшгүй баримтыг заримдаа хүлээн зөвшөөрөхөд хэцүү байдаг.

2+2=4 бол зөв, гэхдээ л буруу гэнэ. Яагаад гэвэл амьдрал математик биш. Математик хатуу тогтсон дүрэмтэй байхад амьдрал дүрмээ байнга өөрчилж байдаг. Хэрэв амьдралыг математикжуулбал хялбарчилсан болж таарна. Гэтэл амьдрал хялбаршуулалтад дургүй.

Гэхдээ шинжлэх ухаантай зэрэгцээд урлаг соёл хамт явж байхгүй бол амьдрал утгагүй болж хүсэл эрмэлзэл, золиос, гэнэтийн бэлэг, үйл явдал, түүх байхгүй болох ба өглөө сэрэх ч шаардлагагүй болно.

Дүгнэлт ийм, харин сэтгэгдлээ хэлэхэд: Шинжлэх ухаан эрүүл ухаан шиг, харин урлаг соёл сэтгэцийн өвчин шиг санагддагийг нуугаад яахав. Дургүйдээ хэлж байгаа юм биш, зүгээр хөндлөнгөөс ажиглахад тийм. Би өөрөө "техник сэтгэлгээтэй" байж магадгүй. Хэрэв би "романтик сэтгэлгээтэй" байсан бол шинжлэх ухаан миний хувьд уйдаж үхмээр сэдэв болох байв.

Бидний сэтгэлгээ болон төсөөлөл дүрэм журамд баригддаггүй учраас ямар нэгэн шинэ санаануудыг бий болгохдоо хиймэл оюуныг давж гардаг. Үүнээс гадна, тэр шинэ санаанууд нь шийдвэр гаргалтад идэвхтэй нөлөөлөх ба гаргасан шийдвэрүүд нь амьдралд нь түүнтэй ямар нэгэн замаар холбогдох шинэ зүйлсийг татдаг. Өөрөөр хэлбэл нэгэн хэвийн, тогтсон хүрээн дотор сэтгэж байвал амьдрал мөн тийм нэгэн хэвийн үргэлжилнэ гэсэн үг. Хүний амьдрал тэгш хэмт бус динамик. Энэ утгаараа, хүний амьдрал эсвэл ерөөс хүн өөрөө гайхамшигтай бөгөөд амьтадаас ялгарах гол онцлог нь энэ гэхэд бараг болно.

Харин хиймэл оюун дүрэм журамд захирагддаг тул өөрт байгаа мэдээллээ ашиглан шинэ зүйл бүтээх гэж оролддог. Тэгэхдээ бас хүний оролцоотойгоор буюу гаднаас мэдээлэл авч тушаалын дагуу гүйцэтгэдэг. Гэсэн ч гаргах шийдвэрүүд нь хангалттай шинэлэг (оригинал) болж чаддаггүй учраас тухайн хиймэл оюуныг ашиглаж буй хүн сэтгэл дундуур үлддэг. Сэтгэл нь ханаж өгдөггүй шалтгаан нь хүн төрөхөөс шинэ зүйлийг эрэлхийлдэг араншинтай байдагтай холбоотой. Хүн үргэлж шинэ зүйлээр өөрийн мэдэлгүй ангаж цангаж явдаг гэсэн үг - тархиндаа шинэ зүйл нэвтрүүлэхгүй бол тархи нь өмхийрч муудах гээд байгаа мэт мэдрэмж төрдөг аж. Шинэ мэдлэг, шинэ туршлага, шинэ харилцаа, шинэ санаа, шинэ сэтгэгдэл - Аварга том нийгмийн сүлжээний (зөвхөн интернэт бус) зогсолтгүй мэдээлэл солилцох сувгуудын тэр урсгалд ороод явах нь хүн болгонд ямар нэг хэмжээгээр боломжуудыг бий болгох ба тухайн нийгмийнхээ төлөө ямар нэгэн зүйл хийж бүтээх нь амьдралын утга учир тэр болно.

Тэгэхээр хиймэл оюун шинэ зүйл биш харин автоматжуулалт. Шинэ зүйл сэтгэл хөдлөлөөс бий болдог. Тэр тусмаа сөрөг сэтгэл хөдлөл. Шинэ зүйл бий болох шалтгаан нь уур бухимдал, жигшил зэвүүцэл, стресс байдаг. Амар амгалан, тайвшрал, аз жаргал юу ч бүтээдэггүй - Зориуд шинэ сорилтуудыг бий болгохгүй бол хүний амьдрал утгагүй болж хувирдаг. Ингэхэд, уур бухимдал их сонирхолтой зүйл: Хүн шалтгаангүй бухимдахгүй, бухимдал бол сэтгэлгээнд үүсч буй "хувьсгал" буюу "задрал" - Ямар нэгэн өрнөл бий болохын цондон гэхэд болно. Гэтэл амьдрал бол өрнөл. Харин өрнөл нь зүгээр л аж төрөхийн нэр биш юм. Сорилтын тухайд бол зүгээр л уулын орой руу зорилгогүй чулуу зөөх шууд утгаараа биш, харин тэгснээр өөрийн шинэ хувилбарыг бий болгох (шинэ эд эсүүд, нейронуудыг төрүүлэх), хуучирсан сул дорой эд эсүүдээ устгах нь зорилго - Үүнийг өөрийгөө тарчлаан байж хэрэгжүүлдэг нь харин харамсалтай. Чулуу ч яахав байрнаасаа хөдлөнө, тэр гол нь биш. Үүнээс дүгнэхэд хиймэл оюун хэзээ ч хөгжихгүй. Сэтгэл хөдлөл байхгүй учраас зүдрэхгүй. Нэгэнт зүдрэхгүй учраас тэр хөгжихгүй. Хөгждөггүй учраас түүнтэй ярих сэдэв байхгүй, харин аливааг бүтээх багаж хэрэгсэл төдийхнөөр ашиглаж боломжтой.

Хиймэл оюун боловсронгүй тооны машин. Ингэж хэлэхээс өөр арга байхгүй - Суурь нь транзистор, ажиллагаа нь тоон систем, мэдээлэл авах эх сурвалж нь өгөгдөл. Соёлын талаар ойлголт байхгүй, маргавал өнөөгийн тогтолцооны зарчим дээр очоод зогсоно. Ийм "хөлдүү" учраас тэр зүгээр л мэдлэгийн бааз, мэдээлэл боловсруулах генератор.

Эр хүн нийгмийн амьтан, эмэгтэй хүн гэр бүлийн амьтан. Эмэгтэй хүн нийгмийг ойлгохгүй, эрэгтэй хүн гэр бүлийг ойлгохгүй. Эрэгтэй хүн эхнэр авна, эхнэр нь төрнө, гүйцээ - Мань эр цаашаа яахаа мэдэхгүй. Эмэгтэй хүн нийгэм рүү ороод бас юу хийхээ мэдэхгүй. Зүйрлэж хэлбэл "буруу гариг дээр буучихсан" юм шиг. Эр хүн хэзээ ч хүүхэд харж чадахгүй, эмэгтэй хүн хэзээ ч энэ эрчүүдийн бүтээсэн тоглоомын дүрэмтэй нийгмийн өрсөлдөөнд оролцож чадахгүй. Эрэгтэй хүн, эмэгтэй хүн адилхан биш - Сууриараа өөр.

Кино үзэх, видео тоглоом тоглох хоёр уг санаа нь яг ижилхэн байж таарав. Эхлээд би тоглоом тоглох донтолтоосоо салж аваад "киног хүн болгон үздэг юм хойно" гээд үзээд байв. Гэтэл үзэж дууссаны нэг л мэдрэмж өгдөг юм байна. Нэгдүгээрт би цагаа дэмий үрсэнээ мэдэрнэ, хоёрдугаарт баярлж гуниглаж ахиад баярласан ч бодит байдал би юу хийгээгүй, ямар ч асуудлыг шийдээгүй байгаагаа ойлгоно. Ингээд юу болоод өнгөрөв гээд харахаар юу ч болоогүй. Тэгэхээр кино бол үзэгдэл, өрнөлөөрөө хүнийг барьцаалдаг.

Яагаад бид ийм болчихов гээд бодоод үзтэл энэ зүгээр капитализм гээч нь аж. Ийм тогтолоцоонд хүмүүс мөнгө олох аргыг яаж ийгээд олдог. Олохдоо хүмүүсийн сэтгэл зүй дээр нь тоглолт хийдэг. Жишээ нь түргэн хоолны сүлжээ газрууд энэ тал дээр мэргэжлийн. Сайхан үнэртэй, амттай харагдах хоол боловч идсэн хойно мөнгөө дэмий үрсэнээ ойлгодог шиг.

Амьдралынхаа цаг гучин минутыг хэрэгтэй хэрэггүй кино үзэж өнгөрөөснөөс 15 минут уянгалаг хөгжмийн аялгуу дор ганцаараа мэдрэл муутай мэт бүжиглэсэн нь хавь илүү дээр. Эсвэл зүгээр хана ширтээд дуу чимээгүй өрөөнд зөвхөн өөртэйгээ хамт юу ч хийхгүй, юу ч сонсохгүй, юу ч үзэхгүй суусан нь дээр - тэгвэл сэтгэлд ямар нэгэн "хоосрол" дараа нь үлдэхгүй сайхан.

Бас нэг зүйл, киноны үйл явдлууд амьдралаас хол тасархай. Яахав амьдралд байдыг зүйлсийг харуулж болно, гэхдээ кино зураг авалтын сул тал гэж бий. Эцсийн бүлэгт кино гэдэг зураг, хөгжим хоёр л юм. Энэ хоёр (зураг, хөгжим) нийлээд амьдрал болдоггүй. Киноноос үнэр гарахгүй, бүх чимээ нэг зүгээс, дүрс нь дандаа хагас дутуу, орчныг нь хүссэнээрээ эргүүлж тойруулан харах боломжгүй. Киноны төгсгөлд гол дүр нь тэмцэлд яллаа л биз, тэгээд би яах юм? Баярлах ёстой юу?

Бид хүүхдээ сурган хүмүүжүүлэхдээ зорилго нь томоотой болгох гэж биш биеэ даасан хүчирхэг болгох зорилготой. Биеэ даасан хүчирхэг хүн нэгдүгээрт нийгэмшиж чадсан, хоёрдугаарт өөрийгөө хөгжүүлсэн байдаг. Эхнийх нь харилцаа, нөгөөх нь чадвар - энэ хоёр харилцан хамааралтай.

Эндээс, ерөөс хэн нэг нь юуны төлөө яах гэж дээш зүтгээд байдаг тухай сэдэв сөхөгдөнө. Их мөнгө, эрх мэдэл гоё байдаг юм байж. Тэгвэл яг юу нь гоё юм? Мөнгөөр яг юу авах вэ, эрх мэдлээр яг юу хийх вэ?

Хүн өөртөө гэхээсээ илүү бусдад хэрэгтэй байж үнэлэгддэг. Хүн нийгмийн амьтан, мэдээж өөртөө хэрэгтэй гэлээ гээд ганцаараа амьдардаггүй. Чи үнэ цэнэтэй байх ёстой, үнэлэгдэх ёстой. Дахиад л хүйс ярья. Эрэгтэй хүн, эмэгтэй хүн ижилхэн биш. Тэр хоёр нэг янзаар биш тэс өөрөөр үнэлэгддэг. Гэр бүлийн хүмүүжлийг нь орхиё, эмэгтэй хүний хүч чадал төрөлхийн - гоо үзэсгэлэн ( үүнийг яах ч арга байхгүй, угаасаа тийм). Харин эрэгтэй хүний хүч чадал - тэр өөрөө бий болгох ёстой (өмнө хэлж байсанчлан, нөхөх ёстой хоосон орон зай бүхий дутуу дулимаг төрдөг гэж). Юу гэхээр, эрэгтэй хүн биеэ даасан хүчирхэг болохоор хар багаасаа зүтгэж эхэлдэг болохоос эмэгтэй хүн тэгдэггүй. Эмэгтэй хүн гэрийн эзэгтэй, эх хүн ямар байх ёстойг ухамсарладаг байхад хангалттай, жаахан арчлаад чимэглээд өгөхөд хамаг эрчүүдийг нүдийг булаана. Харин эрэгтэй хүн тийм биш, тэр үнэлэгдэхийн тулд урт удаан зовлонтой замыг туулна.

Тийм болохоор К.Иммануэлийн хэлсэнээр биеэ даасан хүчирхэг эмэгтэй сахалтай байж таарна. Явцын дунд эмэгтэйлэг шинж чанараа алсаар нэг л өглөө эрэгтэй болж сэрнэ. Мэдээж яг ч эрэгтэй биш, нэг тийм "завсрын амьтан" гарч ирэх байх. Харагдах байдлаараа эмэгтэй байж болно, харин дотор нь ямар нэгэн сувдаг сэтгэлтэй нэг эр хүн төрнө. Дарвины хувьслийн онолоор тэр хүүхэд төрүүлэхээ ч болино, эрчүүдийн сэтгэлийг татахаа болих тул авгай авч таарах биз. Дундад зууны үед тэднийг (эрчүүдтэй бизнес ярьж суудаг нөхөр хүүхэдгүй авгай нарыг) шулам гэдэг байв. Монголоор бол тал дээгүүр ганцаараа шилэрч яваа сэгсгэр хүүхэн эсвэл ганц бор гэрт амьдарч буй чавганц гэсэн үг. Тэднийг шулам гэхгүй өөр юу гэх юм.

Хүн бол хамтралын бүтээгдэхүүн. Хүн үүссэн шалтгаан нь өөрөө хамтрал. Гэтэл хамтрал доторх хувь хүмүүс дураараа байх ямар ч боломжгүй. Бүгд нийтийн эрх ашгийн төлөөх дүрмийг дуртай дургүй мөрдөнө. Тэгж байж арай дээр амьдардаг. Гэр бүлд "миний эрх ашиг" гэдэг юм байхгүй, "гэр бүлийн эрх ашиг" гэж л бий. Улс орон бас адилхан, ардчилсан байлаа ч хэн ч хүссэнээрээ байхгүй. Ардчилал гэж олонхын засаглал гэсэн үг. Олонх нь олонхын төлөө байхаас өөр аргагүй, бие биенээсээ харилцан хамааралтайгаа бүгд мэдэх учраас.

Хувь хүний эрх, эрх чөлөөг байлгая гэсэн ч тэр нь яван явсаар нийтийн эрх болж хувирна, ямар ч арга байхгүй. Ганцаараа байхдаа ч хүн эрх чөлөөгүй - дургүй зүйлээ хийнэ, ядарсан ч ажил хийнэ, нойр хүрсэн ч орноосоо босно, зугаа цэнгэлийг хязгаарлана, бага иднэ, өөрийгөө ямар нэгэн хэрэгтэй зүйл хийхийг албадна. Философич С.Молор-Эрдэнийн хэлдэгээр "хүн болох" (өөрийгөө бүтээх) хамгийн хэцүү. Хэрхэн өөрийгөө бүтээх бэ? - Эхлээд нийгмдээ хүлээн зөвшөөрөгдөх хэрэгтэй, түүнийхээ чухал эд эс (бета) болох шаардлагатай. Тэгэхийн тулд бусдаас илүү ачаалал даах чадвартай, хувийн сахилга баттай, дэг журамтай, хэрэглэдэг биш бүтээдэг, үлгэр жишээ, бусдад хэрэгтэй хүн болох ёстой.

Эрхийг дагаж үүрэг хариуцлага ирнэ гэж хүмүүс ярьдаг. Тийм биш, зөвхөн үүрэг хариуцлага буюу нийтийн эрх ашиг гэж бий. "Нэгдүгээрт улсын эрх ашиг, хоёрдугаарт намын эрх ашиг, гуравдугаарт өөрийн эрх ашиг" гэж С.Зориг хэлсэн гэнэ лээ. Өөрөөр хэлбэл хоёрдугаар болон гуравдугаар нь байхгүй гэсэн үг. Яагаад гэвэл улсын эрх ашиг нь нөгөө хоёроо залгичихна. Намын болон хувийн эрх гэж байхгүй гэсэн санаа - байлаа ч тэр нь улс орны эрх ашгийн төлөө болж хувирна.

Америкийн эрх чөлөө (Liberty), мөрөөдөл бол "цэвэр" бизнесийн эрх чөлөө байв, шашин төрөөс (Лондонгоос) хараат бусаар (язгууртнуудын өмнө бөхийхгүй) ашиг хонжоо олох Томас Жефферсоны санаа ба тэрээр "бүх эрчүүд тэгш эрхтэй" гэсэн утгатай бүхий уриатай байв. "Эрчүүд" гэснийг нь "хүмүүс" гэж өнөөдөр орчуулаад байгаа. Анх тусгаар тогтнолоо зарлаж байхдаа харуудыг боолчилсон, эмэгтэйчүүдийн эрхийг хязгаарласан хэвээр байлаа. Английн Жон Локк болохоор нэгдүгээрт хувь хүний эрх ашгийг тавьж "хүний төрмөл эрх чөлөө" гэж их ярьдаг байв. Түүнийг сөрж Томас Гоббс "хүн төрөлхийн хувиа хичээсэн, хэрцгий амьтан" гээд "төвлөрсөн хүчтэй захиргаадалт байхгүй бол эмх замбараагүй байдал бий болгоно" гэж байв. Жан Жак Руссо "хувь хүн нь нийгмээсээ тэтгэлэг авч оронд нь хувийн эрх ашгаа золиосолдог", Ницше "Хувь хүний эрх бол хуурмаг зүйл", "төрмөл эрх биш нийгэм ба соёл нь оюун санааны үнэт зүйлийг төлөвшүүлдэг" гэх мэт. Ер нь Жон Локк түүхэн маргаанд ингээд навс ялагдсан. Бүгд түүн рүү дайрч үзэл санааг нь гутааж байлаа.

Дашрамд: Үзэл бодлоо илэрхийлэх хэм хэмжээ бол тусдаа сэдэв. Дараа нь энэ талаар бас нуршимз.